Chất thải lây nhiễm là gì? Cách nhận biết và phân loại

Nhóm này có thể phát sinh từ hoạt động khám chữa bệnh, tiêm, lấy mẫu, xét nghiệm, thay băng, thủ thuật, phẫu thuật và nhiều hoạt động chuyên môn khác.

Nếu không được phân loại ngay tại nơi phát sinh, chất thải lây nhiễm có thể bị trộn với rác thông thường, làm tăng nguy cơ tiếp xúc cho nhân viên và khiến quá trình thu gom, vận chuyển, xử lý trở nên phức tạp hơn.

Chất thải lây nhiễm là gì?

Hiểu đơn giản, chất thải lây nhiễm là nhóm chất thải có khả năng chứa hoặc đã tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ lây nhiễm trong quá trình hoạt động y tế.

Một số ví dụ thường gặp gồm:

• Kim tiêm đã qua sử dụng.
• Kim lấy máu.
• Bông, băng và gạc có dính máu.
• Vật tư có tiếp xúc với dịch sinh học.
• Một số dụng cụ lấy mẫu.
• Vật tư phát sinh từ phòng xét nghiệm.
• Vật tư sau thủ thuật hoặc phẫu thuật.

Chất thải lây nhiễm là một phần của nhóm chất thải y tế nguy hại, nhưng không phải mọi chất thải nguy hại đều là chất thải lây nhiễm.

Các nhóm chất thải lây nhiễm thường gặp

Trong thực tế, chất thải lây nhiễm có thể được chia thành nhiều nhóm khác nhau dựa trên đặc tính và nguồn phát sinh.

Chất thải lây nhiễm sắc nhọn

Đây là những vật có khả năng gây đâm hoặc cắt và có yếu tố lây nhiễm.

Ví dụ:

• Kim tiêm.
• Kim lấy máu.
• Đầu kim của dây truyền.
• Lưỡi dao.
• Một số dụng cụ sắc nhọn đã sử dụng.

Nhóm này cần được lưu chứa trong dụng cụ có khả năng chống đâm xuyên, không nên bỏ trực tiếp vào túi mềm.

Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn

Đây là nhóm không có khả năng đâm xuyên nhưng có thể đã tiếp xúc với máu, dịch sinh học hoặc các yếu tố có nguy cơ lây nhiễm.

Ví dụ thường gặp:

• Bông thấm máu.
• Băng và gạc đã qua sử dụng.
• Găng tay có dính máu hoặc dịch.
• Một số vật tư dùng một lần sau thủ thuật.

Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao

Nhóm này thường liên quan nhiều hơn đến phòng xét nghiệm hoặc các khu vực chuyên môn có tiếp xúc với mẫu bệnh phẩm và tác nhân có nguy cơ lây nhiễm.

Có thể gồm một số dụng cụ, vật tư hoặc mẫu phát sinh từ quá trình xét nghiệm.

Chất thải giải phẫu

Đây là nhóm có tính chất đặc thù, có thể phát sinh trong một số hoạt động phẫu thuật, thủ thuật hoặc chuyên môn y tế.

Nhóm này cần được phân loại và quản lý riêng, không trộn với rác sinh hoạt thông thường.

Chất thải lây nhiễm thường phát sinh ở đâu?

Chất thải lây nhiễm có thể phát sinh tại rất nhiều khu vực trong cơ sở y tế.

Một số vị trí thường gặp:

• Phòng khám và phòng điều trị.
• Phòng tiêm.
• Khu vực lấy máu.
• Phòng xét nghiệm.
• Phòng thủ thuật.
• Phòng phẫu thuật.
• Khu thay băng.
• Khu vực xử lý vết thương.

Do đó, dụng cụ phân loại nên được bố trí gần nơi phát sinh để nhân viên có thể xử lý chất thải ngay sau khi sử dụng.

Kim tiêm có phải là chất thải lây nhiễm không?

Kim tiêm sau sử dụng trong hoạt động y tế thường thuộc nhóm chất thải lây nhiễm sắc nhọn.

Đây là nhóm cần được chú ý đặc biệt vì ngoài nguy cơ liên quan đến yếu tố lây nhiễm còn có nguy cơ gây thương tích.

Kim tiêm không nên được:

• Bỏ trực tiếp vào túi rác mềm.
• Trộn chung với bông gạc.
• Bỏ vào rác sinh hoạt.
• Để rời tại khu vực thực hiện thủ thuật.

Thay vào đó, vật sắc nhọn nên được đưa ngay vào dụng cụ lưu chứa phù hợp sau khi sử dụng.

Bông gạc có phải lúc nào cũng là chất thải lây nhiễm?

Không nên xác định chỉ dựa vào tên vật dụng.

Bông, gạc hoặc găng tay cần được xem xét theo tình trạng thực tế sau khi sử dụng.

Nếu đã tiếp xúc với máu, dịch sinh học hoặc các yếu tố có nguy cơ lây nhiễm thì cách quản lý sẽ khác với vật liệu sạch hoặc chất thải thông thường.

Chất thải lây nhiễm và rác thông thường khác nhau thế nào?

Rác thông thường không có các đặc tính cần quản lý như chất thải lây nhiễm hoặc chất thải nguy hại.

Ví dụ có thể gồm:

• Giấy sạch.
• Bao bì thông thường.
• Rác sinh hoạt.
• Một số vật liệu sạch đủ điều kiện thu gom riêng.

Tuy nhiên, nếu một vật liệu ban đầu là thông thường nhưng sau đó bị dính máu, dịch hoặc yếu tố lây nhiễm thì cần xem xét lại cách phân loại.

Vì sao phải phân loại chất thải lây nhiễm ngay tại nguồn?

Phân loại tại nguồn giúp hạn chế việc phải tiếp xúc lại với chất thải sau khi đã bỏ đi.

Một số lợi ích chính gồm:

• Giảm nguy cơ kim hoặc vật sắc nhọn gây thương tích.
• Hạn chế trộn lẫn với rác sinh hoạt.
• Dễ kiểm soát lượng chất thải phát sinh.
• Thuận tiện hơn khi thu gom và bàn giao.
• Giúp xác định phương án vận chuyển và xử lý phù hợp.

Bạn có thể xem chi tiết hơn tại bài phân loại chất thải y tế.

Cách lưu giữ chất thải lây nhiễm

Sau khi phân loại, chất thải cần được đưa vào dụng cụ lưu chứa phù hợp với từng loại.

Một số nguyên tắc cơ bản gồm:

• Vật sắc nhọn sử dụng dụng cụ chống đâm xuyên.
• Không để lẫn chất thải lây nhiễm với rác thông thường.
• Không để dụng cụ chứa quá đầy.
• Hạn chế rò rỉ hoặc phát tán chất thải.
• Khu vực lưu giữ cần được bố trí phù hợp với lượng phát sinh.

Cơ sở có lượng chất thải lớn hoặc phát sinh thường xuyên nên theo dõi sức chứa để bố trí lịch thu gom phù hợp.

Nếu chất thải lây nhiễm bị trộn với rác thông thường thì sao?

Đây là tình trạng cần hạn chế.

Khi chất thải lây nhiễm bị trộn với nhóm khác, quá trình phân loại lại sẽ khó khăn hơn và có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc cho nhân viên.

Đồng thời, khối lượng chất thải cần quản lý theo phương án chặt chẽ hơn cũng có thể tăng lên.

Vì vậy, việc phân loại đúng ngay từ thời điểm phát sinh luôn hiệu quả hơn so với xử lý sau khi đã trộn lẫn.

Thu gom chất thải lây nhiễm tại phòng khám

Phòng khám nhỏ vẫn có thể thường xuyên phát sinh chất thải lây nhiễm như kim tiêm, bông gạc và vật tư sau thủ thuật.

Tùy lượng phát sinh, cơ sở có thể bố trí thu gom theo lịch định kỳ hoặc theo nhu cầu thực tế.

Khách hàng có thể tham khảo dịch vụ thu gom chất thải y tế để hiểu thêm về quy trình tiếp nhận.

Thu gom chất thải lây nhiễm tại phòng xét nghiệm

Phòng xét nghiệm là khu vực có thể phát sinh nhiều nhóm chất thải lây nhiễm hơn phòng khám thông thường.

Có thể gặp:

• Kim lấy mẫu.
• Ống chứa mẫu.
• Vật tư dính mẫu bệnh phẩm.
• Găng tay và vật tư dùng một lần.

Các nhóm này cần được tách riêng khỏi hóa chất nguy hại và rác thông thường.

Thu gom chất thải lây nhiễm tại trung tâm tiêm chủng

Trung tâm tiêm chủng thường phát sinh nhiều kim tiêm, bơm tiêm, bông gạc và vật tư dùng một lần.

Trong đó, vật sắc nhọn nên được kiểm soát ngay tại từng vị trí tiêm để hạn chế phải di chuyển kim đã qua sử dụng qua nhiều khu vực.

Chất thải lây nhiễm được xử lý như thế nào?

Phương án xử lý phụ thuộc vào đặc tính cụ thể của chất thải và quy trình tiếp nhận.

Trước khi bàn giao, cơ sở nên cung cấp:

• Loại chất thải.
• Khối lượng ước tính.
• Địa chỉ thu gom.
• Tần suất phát sinh.

Khách hàng có thể xem thêm dịch vụ xử lý chất thải y tế của Cửu Long.

Chi phí thu gom chất thải lây nhiễm phụ thuộc vào đâu?

Chi phí không chỉ phụ thuộc vào số kilogram.

Một số yếu tố thường được xem xét gồm:

• Loại chất thải.
• Khối lượng.
• Địa điểm thu gom.
• Tần suất tiếp nhận.
• Phương án vận chuyển.
• Phạm vi dịch vụ và hồ sơ đi kèm.

Do đó, khách hàng nên gửi thông tin thực tế để được báo giá sát hơn.

Xem thêm giá thu gom và xử lý chất thải y tế.

Cửu Long hỗ trợ thu gom chất thải lây nhiễm

Cửu Long tiếp nhận nhu cầu từ bệnh viện, phòng khám, nha khoa, phòng xét nghiệm, trung tâm tiêm chủng và nhiều cơ sở chăm sóc sức khỏe khác.

Để được tư vấn, khách hàng nên cung cấp:

• Loại hình cơ sở.
• Loại chất thải đang phát sinh.
• Khối lượng ước tính.
• Địa chỉ thu gom.
• Tần suất mong muốn.

Nếu chưa xác định được chính xác chất thải thuộc nhóm nào, khách hàng có thể gửi mô tả hoặc hình ảnh thực tế để Cửu Long hỗ trợ trao đổi trước khi xây dựng phương án thu gom và xử lý.