Chất thải y tế nguy hại là gì? Cách nhận biết và quản lý

Không phải tất cả chất thải trong cơ sở y tế đều là chất thải nguy hại. Vì vậy, việc xác định đúng đặc tính của từng loại chất thải là bước quan trọng trước khi thu gom và bàn giao.

Chất thải y tế nguy hại gồm những nhóm nào?

Trong thực tế, có thể gặp hai nhóm lớn:

• Chất thải lây nhiễm.
• Chất thải nguy hại không lây nhiễm.

Mỗi nhóm có đặc điểm khác nhau và cần được phân loại riêng.

Để hiểu tổng thể hơn, bạn có thể xem bài phân loại chất thải y tế.

1. Chất thải lây nhiễm

Đây là nhóm chất thải có khả năng chứa hoặc tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ lây nhiễm.

Một số ví dụ thường gặp:

• Kim tiêm đã qua sử dụng.
• Kim lấy máu và vật sắc nhọn.
• Bông, băng, gạc có dính máu.
• Vật tư đã tiếp xúc với dịch sinh học.
• Một số vật tư xét nghiệm.
• Một số chất thải phát sinh từ thủ thuật và phẫu thuật.

Trong nhóm này, vật sắc nhọn cần được chú ý đặc biệt vì vừa có nguy cơ lây nhiễm vừa có khả năng gây thương tích.

2. Chất thải nguy hại không lây nhiễm

Nhóm này không nhất thiết có yếu tố lây nhiễm nhưng vẫn có thể gây nguy hại do thành phần hóa học hoặc đặc tính của chất thải.

Một số trường hợp có thể gặp:

• Một số hóa chất thải bỏ.
• Một số dược phẩm cần loại bỏ.
• Pin và ắc quy thải bỏ.
• Bao bì có chứa hoặc dính hóa chất nguy hại.
• Một số dung dịch phát sinh trong hoạt động xét nghiệm.
• Một số thiết bị hoặc vật tư có thành phần nguy hại.

Việc xác định nhóm này cần dựa trên nguồn phát sinh và thành phần thực tế, không nên chỉ nhìn vào hình dạng bên ngoài.

Chất thải y tế nguy hại có phải luôn là chất thải lây nhiễm không?

Không.

Đây là điểm dễ nhầm lẫn.

Chất thải lây nhiễm chỉ là một phần trong nhóm chất thải y tế nguy hại. Ngoài ra còn có các loại nguy hại do hóa chất, dược phẩm hoặc các đặc tính khác nhưng không có yếu tố lây nhiễm.

Ví dụ, một số hóa chất thải bỏ có thể nguy hại nhưng không phải chất thải lây nhiễm.

Cách nhận biết chất thải y tế nguy hại

Khi phân loại, cơ sở có thể xem xét một số câu hỏi:

• Chất thải có dính máu hoặc dịch sinh học không?
• Có phải kim, lưỡi dao hoặc vật sắc nhọn không?
• Có phát sinh từ hoạt động xét nghiệm không?
• Có chứa hóa chất hoặc thành phần nguy hại không?
• Có phải thuốc hoặc dược phẩm cần loại bỏ không?
• Vật liệu trước đó đã tiếp xúc với chất gì?

Nếu chưa xác định được, không nên tự động bỏ vào nhóm rác thông thường.

Ví dụ chất thải y tế nguy hại tại phòng khám

Phòng khám có thể phát sinh:

• Kim tiêm sau sử dụng.
• Kim lấy máu.
• Bông gạc có dính máu.
• Vật tư dùng trong thủ thuật.
• Một số thuốc cần loại bỏ.
• Một số hóa chất hoặc dung dịch chuyên môn.

Mặc dù khối lượng tại phòng khám nhỏ thường không lớn, các nhóm này vẫn cần được phân loại và lưu giữ phù hợp.

Ví dụ tại phòng xét nghiệm

Phòng xét nghiệm thường có thành phần chất thải đa dạng hơn, chẳng hạn:

• Kim lấy mẫu.
• Ống chứa mẫu.
• Vật tư có tiếp xúc với mẫu bệnh phẩm.
• Một số hóa chất xét nghiệm.
• Dung dịch thải.
• Bao bì hoặc vật tư có chứa thành phần cần quản lý riêng.

Do đó, phòng xét nghiệm không nên sử dụng một loại thùng duy nhất cho toàn bộ chất thải phát sinh.

Ví dụ tại nha khoa

Nha khoa có thể phát sinh kim tiêm, bông gạc, vật tư dùng một lần và một số hóa chất hoặc vật liệu chuyên môn.

Kim và vật sắc nhọn nên được tách riêng ngay sau sử dụng. Các vật tư khác cần được phân loại dựa trên tình trạng thực tế.

Chất thải nguy hại và chất thải thông thường khác nhau thế nào?

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở đặc tính của chất thải.

Chất thải thông thường là nhóm không có đặc tính lây nhiễm hoặc nguy hại cần quản lý riêng.

Ví dụ có thể gồm:

• Giấy sạch.
• Bao bì thông thường.
• Rác sinh hoạt.
• Một số vật liệu đủ điều kiện thu gom tái chế.

Tuy nhiên, một vật liệu vốn là chất thải thông thường có thể cần phân loại khác nếu đã bị nhiễm máu, dịch sinh học hoặc hóa chất nguy hại.

Vì sao không nên trộn chất thải nguy hại với rác thông thường?

Việc trộn lẫn có thể khiến toàn bộ hỗn hợp trở nên khó quản lý hơn.

Một số vấn đề có thể xảy ra:

• Tăng nguy cơ tiếp xúc với chất thải nguy hại.
• Vật sắc nhọn có thể gây thương tích.
• Khó xác định nhóm chất thải sau khi đã trộn.
• Tăng lượng chất thải cần xử lý theo phương án nghiêm ngặt hơn.
• Có thể làm tăng chi phí thu gom và xử lý.

Do đó, phân loại ngay tại nơi phát sinh là cách đơn giản và hiệu quả nhất.

Cách lưu giữ chất thải y tế nguy hại

Sau khi phân loại, chất thải cần được đưa vào dụng cụ hoặc bao bì phù hợp với từng nhóm.

Một số nguyên tắc cơ bản:

• Vật sắc nhọn sử dụng dụng cụ chống đâm xuyên.
• Chất thải lây nhiễm không trộn với rác thông thường.
• Chất thải dạng lỏng cần dụng cụ chứa phù hợp.
• Không trộn các chất có khả năng phản ứng với nhau.
• Dụng cụ chứa cần được nhận diện rõ.

Khu vực lưu giữ cũng cần được bố trí phù hợp với quy mô và lượng phát sinh thực tế.

Thu gom chất thải y tế nguy hại như thế nào?

Sau khi phân loại và lưu giữ, cơ sở cần có phương án bàn giao phù hợp.

Thông tin nên cung cấp cho đơn vị thu gom gồm:

• Loại chất thải.
• Khối lượng ước tính.
• Địa chỉ cơ sở.
• Tần suất phát sinh.
• Nhu cầu thu gom một lần hoặc định kỳ.

Đối với cơ sở phát sinh thường xuyên, có thể tham khảo dịch vụ thu gom chất thải y tế để xây dựng lịch tiếp nhận phù hợp.

Chất thải y tế nguy hại được xử lý như thế nào?

Phương án xử lý phụ thuộc vào từng loại chất thải và đặc tính thực tế.

Không phải mọi chất thải nguy hại đều áp dụng cùng một phương pháp xử lý.

Vì vậy, trước khi bàn giao, cơ sở nên xác định tương đối rõ:

• Nguồn phát sinh.
• Thành phần chất thải.
• Khối lượng.
• Dạng rắn hay lỏng.
• Có yếu tố lây nhiễm hay không.

Khách hàng có thể xem thêm dịch vụ xử lý chất thải y tế của Cửu Long.

Chất thải nguy hại có ảnh hưởng đến giá xử lý không?

Có.

Loại chất thải là một trong những yếu tố quan trọng khi xây dựng phương án báo giá.

Ngoài ra còn có:

• Khối lượng.
• Tần suất thu gom.
• Địa chỉ cơ sở.
• Phương án vận chuyển.
• Phạm vi hồ sơ đi kèm.

Do đó, Cửu Long báo giá dựa trên thông tin thực tế của từng khách hàng thay vì áp dụng một mức giá chung.

Xem thêm giá thu gom và xử lý chất thải y tế.

Quy trình quản lý chất thải y tế nguy hại

Một quy trình cơ bản có thể hình dung như sau:

Phát sinh → Phân loại → Lưu giữ → Thu gom → Bàn giao → Vận chuyển → Xử lý → Lưu hồ sơ.

Trong đó, phân loại tại nguồn là bước quyết định rất nhiều đến các công đoạn phía sau.

Khi chưa xác định được chất thải có nguy hại hay không

Nếu chưa chắc chắn, cơ sở nên kiểm tra:

• Nguồn phát sinh chất thải.
• Thông tin trên nhãn sản phẩm.
• Thành phần hóa học nếu có.
• Tình trạng tiếp xúc với máu hoặc dịch sinh học.
• Khả năng gây đâm, cắt hoặc thương tích.

Nếu vẫn chưa rõ, nên trao đổi với người phụ trách quản lý chất thải hoặc đơn vị chuyên môn trước khi bàn giao.

Cửu Long hỗ trợ thu gom và xử lý chất thải y tế nguy hại

Cửu Long tiếp nhận nhu cầu từ bệnh viện, phòng khám, nha khoa, phòng xét nghiệm, trung tâm tiêm chủng và nhiều loại hình cơ sở khác.

Để được tư vấn, khách hàng có thể cung cấp:

• Loại hình cơ sở.
• Loại hoặc hình ảnh chất thải.
• Khối lượng ước tính.
• Địa chỉ thu gom.
• Tần suất cần tiếp nhận.

Nếu chưa xác định được chính xác nhóm chất thải, khách hàng có thể gửi mô tả thực tế để Cửu Long trao đổi và đề xuất phương án phù hợp trước khi báo giá.